Erepenning en Mainzer Beobachter voor Elsbeth Etty
maart 2026
Op 22 maart 2026 legde Elsbeth Etty, na negen jaar, haar functie als voorzitter van het Multatuli Genootschap neer. Zij werd opgevolgd als voorzitter door Jacqueline Bel. Elsbeth kreeg tijdens haar afscheid in de Uilenburgersjoel de Andreaspenning van de gemeente Amsterdam uitgereikt door Loco-burgemeester Hester van Buren ‘voor haar belangrijke bijdrage aan de literatuur en aan de geschiedschrijving van Amsterdam. Met grote bevlogenheid zette zij zich in om het werk en de maatschappelijke boodschap van Multatuli, ruim 160 jaar na Max Havelaar, levend te houden voor nieuwe generaties,’ aldus Van Buren. ‘Onder het voorzitterschap van Etty groeide het Multatuli museum tot een goed bezocht Amsterdams museum, met ook veel jonge bezoekers’.
Daarnaast stelde Jacqueline Bel ter gelegenheid van haar afscheid ook een speciale editie van de Mainzer Beobachter samen, waarin ook een overzicht te lezen is van de res gestae van de scheidend voorzitter. Zo schreef zij in de periode van haar voorzitterschap verder niet alleen twee biografieën, In de man zit nog altijd een jongen en Ik heb nog nooit gelogen, over respectievelijk Willem Wilmink en Hugo Brandt Corstius, maar ook Minnebrieven aan Maarten en recentelijk het meeslepende boek over de Februaristaking We moeten iets doen! Getuigenissen over de Februaristaking. Daarnaast publiceerde ze ook vele andere stukken, was ze hoofdredacteur van het jaarboek Over Multatuli, een functie die ze gelukkig blijft uitoefenen. Maar dat was lang niet alles.
De viering van 200 jaar Multatuli in het Multatuli-jaar 2020 was een hoogtepunt in haar periode als voorzitter. Toen regelde zij dat koning Willem Alexander in de Nieuwe Kerk in Amsterdam een gedenksteen onthulde voor de anti-monarchale Multatuli. Bij die gelegenheid hield Etty een vlammende toespraak waarin ze ook burgemeester Femke Halsema wees op haar naamsverwantschap met Multatuli’s Femke, die de gemeente toch wel min of meer moreel verplichtte meer te doen aan het ondersteunen van het Multatuli Museum. Had Job Cohen, haar voorganger het museum immers niet ooit gedoopt als ‘ons zeehondje’, dat dus hulp behoefde?
Dat was niet de enige mijlpaal die dat jaar werd bereikt. Belangrijk was ook de onthulling van de website Multatuli-online, een digitale schatkamer over de auteur Eduard Douwes Dekker, met biografische informatie, zijn Volledige Werken, een scan van het handschrift van Max Havelaar en foto- en filmmateriaal. Daardoor werd deze 19e-eeuwse nog altijd zeer gewaardeerde schrijver de 21e eeuw binnengeloodst. Om deze website mogelijk te maken organiseerde Elsbeth een succesvolle crowdfunding.
Om het Multatulimuseum up-to-date en aantrekkelijk te houden voor bezoekers in de coronatijd, vroeg zij met succes een grote subsidie aan bij het ‘Clickfonds’ waardoor het morsige en bemoste binnenplaatsje kon worden verbouwd tot een prachtige lichtkoepel en er een zogenoemde ‘routing’ door het museum mogelijk werd: je kunt nu via de kelderverdieping de uitgang bereiken. En er kwam een voorstel voor een herinrichting van het museum aan de Korsjespoortsteeg.
Meer dan vermeldenswaard was ook de vliegende actie van prof. Etty door in de Volkskrant een spraakmakend opiniestuk te publiceren: VU revancheer je met een Multatuli-leerstoel. De universiteit had wegens het teruglopen van het aantal eerstejaarsstudenten Nederlands gemeend de opleiding Nederlands op te moeten heffen door de bachelor te schrappen, wat tot grote ontsteltenis en vele protesten in het land leidde. Het opiniestuk van Etty bewoog het bestuur van de Faculteit der Geesteswetenschappen ertoe een Multatuli-leerstoel in te stellen voor een nieuw te benoemen hoogleraar Nederlandse letterkunde, waardoor de reputatie van de VU was gered. Zo kon na enkele jaren de bachelor opleiding Nederlands een doorstart maken en werden er ook aan de universiteit weer veel colleges over Multatuli gegeven, waar Etty, zelf emeritus hoogleraar aan die universiteit, ook vaak optrad als gastdocent. Zij ontving VU-studenten in het museum, waar zij rondleidingen verzorgde en spraakmakende gloedvolle ‘Multatuli straat-colleges’ gaf vanaf het bordes. Onder de studenten raakte Lale Gül zozeer onder de indruk van Etty dat ze haar debuut Ik ga leven voorzag van vijf motto’s van Multatuli. Andere studenten die haar colleges volgden of met haar in gesprek gingen over Multatuli, zeiden bewonderend: “Wat bijzonder dat ik tijdens mijn studie zo iemand leer kennen.”
Elsbeth Etty werkte tijdens de Corona-pandemie mee aan het initiatief van de Multatuli-hoogleraar voor een handgeschreven editie van Max Havelaar – een spectaculair project samen met de bibliotheek van de VU – door een groot aantal bekende schrijvers aan het project voor de camera te interviewen, onder wie prinses Laurentien, Maxim Februari, Adriaan van Dis, Freek de Jonge en Dieuwertje Blok.
Het project kon direct rekenen op enthousiaste medewerking van een ware Multatuli-community. Elsbeth Etty verdient voor al haar inspanningen kortom, met recht de Andreas Penning en het erelidmaatschap van het Multatuli Genootschap voor al haar inspanningen ter bevordering van het werk en het gedachtengoed van Multatuli.